{"id":307,"date":"2020-10-02T22:00:46","date_gmt":"2020-10-02T22:00:46","guid":{"rendered":"http:\/\/parleralbania.com\/?p=307"},"modified":"2020-12-15T19:10:52","modified_gmt":"2020-12-15T18:10:52","slug":"per-here-te-pare-ndonjehere-shkencetaret-kapen-kristalet-e-kohes-duke-bashkevepruar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/per-here-te-pare-ndonjehere-shkencetaret-kapen-kristalet-e-kohes-duke-bashkevepruar\/","title":{"rendered":"P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt kap\u00ebn kristalet e koh\u00ebs, duke bashk\u00ebvepruar"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lajm i madh p\u00ebr faz\u00ebn m\u00eb misterioze t\u00eb materies &#8211; dhe mbase fizika si\u00e7 e njohim ne.<\/strong><\/h3>\n<h4><em>P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb v\u00ebrejtur nj\u00eb bashk\u00ebveprim t\u00eb nj\u00eb forme t\u00eb rrall\u00eb dhe hutuese t\u00eb materies t\u00eb quajtur kristale t\u00eb koh\u00ebs.<\/em><\/h4>\n<h4>Kristalet duken n\u00eb nj\u00eb v\u00ebshtrim si kristalet &#8220;e rregullt&#8221;, por ato kan\u00eb nj\u00eb lidhje me koh\u00ebn q\u00eb intrigon dhe i \u00e7udit shkenc\u00ebtar\u00ebt p\u00ebr shkak t\u00eb paparashikueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb tij. Tani, ekspert\u00ebt thon\u00eb se ata mund t\u00eb ken\u00eb aplikime n\u00eb llogaritjen kuantike.<\/h4>\n<h4>Shkenc\u00ebtar\u00ebt vet\u00ebm teorizuan ekzistenc\u00ebn e kristaleve kohore duke filluar nga vitet 2010, duke e b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb ekuivalentin e gjendjes s\u00eb materies s\u00eb t\u00eb ashtuquajtur\u00ebs \u00e7okollat\u00eb rubini &#8211; a \u00ebsht\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e re,\u00a0 apo thjesht nj\u00eb rast i ve\u00e7ant\u00eb i di\u00e7kaje tjet\u00ebr? (Na vjen keq, \u00e7okollat\u00eb rubin, nuk jemi t\u00eb bindur.)<\/h4>\n<h4>Deri n\u00eb vitin 2015, studiuesit po p\u00ebrshkruanin m\u00ebnyrat se si mund t\u00eb ekzistojn\u00eb kristalet e koh\u00ebs, t\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsuar si nj\u00eb &#8220;form\u00eb jo-ekuilibri e materies&#8221;:<\/h4>\n<h4>\u201c<em>Ekipi po hetonte se \u00e7far\u00eb ndodh kur sisteme t\u00eb caktuara t\u00eb izoluara kuantike, t\u00eb b\u00ebra nga nj\u00eb tenxhere me grimca nd\u00ebrvepruese, nxiten shpesh duke ndezur nj\u00eb lazer mbi to. Kund\u00ebrintuitiv ndaj fizik\u00ebs konvencionale, e cila pohonte se sakatimi do t\u00eb ndodhte sapo sistemet t\u00eb nxeheshin, llogaritjet e ekipit Princeton treguan se n\u00eb kushte t\u00eb caktuara, grimcat do t\u00eb ngjiteshin s\u00eb bashku p\u00ebr t\u00eb formuar nj\u00eb faz\u00eb t\u00eb materies me pronat e papara m\u00eb par\u00eb.<\/em> &#8220;<\/h4>\n<h4>Tani, thon\u00eb studiuesit, ata kan\u00eb p\u00ebrplasur dy kristale kohore p\u00ebr t\u00eb par\u00eb se \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb m\u00eb pas. &#8220;Rezultatet tona tregojn\u00eb se kristalet e koh\u00ebs i binden dinamik\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb mekanik\u00ebs kuantike dhe ofrojn\u00eb nj\u00eb baz\u00eb p\u00ebr t\u00eb hetuar m\u00eb tej vetit\u00eb themelore t\u00eb k\u00ebtyre fazave, duke hapur rrug\u00eb p\u00ebr aplikime t\u00eb mundshme n\u00eb fusha n\u00eb zhvillim, t\u00eb tilla si p\u00ebrpunimi i informacionit kuantik,&#8221; shpjegojn\u00eb ata n\u00eb nj\u00eb publikim t\u00eb ri.<\/h4>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lajm i madh p\u00ebr faz\u00ebn m\u00eb misterioze t\u00eb materies &#8211; dhe mbase fizika si\u00e7 e njohim ne. P\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb v\u00ebrejtur nj\u00eb bashk\u00ebveprim t\u00eb&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":308,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-307","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme-nga-vendi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=307"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1575,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/307\/revisions\/1575"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media\/308"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=307"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=307"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=307"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}