{"id":4765,"date":"2021-08-19T12:52:32","date_gmt":"2021-08-19T10:52:32","guid":{"rendered":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/?p=4765"},"modified":"2021-08-19T12:52:33","modified_gmt":"2021-08-19T10:52:33","slug":"kush-perfiton-nga-kaosi-afgan-dhe-kush-humbet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/kush-perfiton-nga-kaosi-afgan-dhe-kush-humbet\/","title":{"rendered":"Kush p\u00ebrfiton nga kaosi afgan dhe kush humbet?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr \u201cFormiche.net\u201d, politologu i njohur amerikan, nj\u00ebherazi themeluesi i think tankut \u201cEurasia Group\u201d, Ian Bremmer,thot\u00eb se largimi nga Afganistani, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb turp komb\u00ebtar p\u00ebr Shtetet e Bashkuara. Bremmer thekson se ai do ta dob\u00ebsoj\u00eb presidentin Joe Biden, por p\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr k\u00ebt\u00eb d\u00ebshtim \u00ebsht\u00eb sipas tij e 4 administratave.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aleat\u00ebt e NATO -s u lan\u00eb vet\u00ebm, nd\u00ebrsa Kina, Rusia, Pakistani shihen si p\u00ebrfitueset momentale nga zhvillimet e fundit, ndon\u00ebse n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb afatgjat\u00eb askush nuk do t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb nga kaosi ku \u00ebsht\u00eb zhytur sot Kabuli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Bremmer, a \u00ebsht\u00eb Kabuli, Saigoni i ri?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"770\" height=\"513\" src=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/AP21229362554428.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4768\" srcset=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/AP21229362554428.jpg 770w, https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/AP21229362554428-300x200.jpg 300w, https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/AP21229362554428-768x512.jpg 768w, https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/AP21229362554428-585x390.jpg 585w, https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/AP21229362554428-263x175.jpg 263w\" sizes=\"auto, (max-width: 770px) 100vw, 770px\" \/><figcaption>Afghan security guards stand on a wall as hundreds of people gather outside the international airport in Kabul, Afghanistan, Tuesday, Aug. 17, 2021. The Taliban declared an \u201camnesty\u201d across Afghanistan and urged women to join their government Tuesday, seeking to convince a wary population that they have changed a day after deadly chaos gripped the main airport as desperate crowds tried to flee the country. (AP Photo)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Imazhet flasin vet\u00eb. Vet\u00ebm nj\u00eb muaj m\u00eb par\u00eb Joe Biden deklaroi se nuk ishte as e imagjinueshme q\u00eb t\u00eb evakuohej personeli amerikan nga \u00e7atia e ambasad\u00ebs, si\u00e7 ndodhi dikur n\u00eb Vietnam. Por n\u00eb fakt kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ndodhi. Ne po p\u00ebrballemi serish me nj\u00eb posht\u00ebrim t\u00eb madh komb\u00ebtar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>A ishte e parashikueshme kjo q\u00eb ndodhi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jo, jo n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb. Un\u00eb vet\u00eb e mir\u00ebprita i leht\u00ebsuar, ashtu si shumica d\u00ebrrmuese e amerikan\u00ebve, republikan\u00eb dhe demokrat\u00eb qofshin, vendimin p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr trupat tona<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">nga Afganistani. Pas forcimit t\u00eb pozitave t\u00eb Taleban\u00ebve n\u00ebn administrat\u00ebn Trump dhe zvog\u00eblimit t\u00eb forcave tona n\u00eb terren, q\u00ebndrimi n\u00eb at\u00eb vend do t\u00eb kishte qen\u00eb i paq\u00ebndruesh\u00ebm, e l\u00ebre m\u00eb pastaj t\u00eb mendohej p\u00ebr t\u00eb d\u00ebrguar p\u00ebrforcime. Ajo ishte nj\u00eb luft\u00eb q\u00eb urrehet nga amerikan\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>E megjithat\u00eb\u2026?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zbatimi i t\u00ebrheqjes ishte n\u00eb shum\u00eb aspekte i tmerrsh\u00ebm. Duke filluar q\u00eb nga studimi i skenar\u00ebve dhe i koh\u00ebs s\u00eb zgjedhur. Ishte e qart\u00eb se forcat afgane t\u00eb siguris\u00eb nuk ishin<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">t\u00eb p\u00ebrgatitura p\u00ebr t\u00eb luftuar dhe parandaluar rikthimin n\u00eb pushtet t\u00eb Taleban\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ne kemi rrezikuar jet\u00eb njer\u00ebzish n\u00eb terren, civil\u00eb amerikan\u00eb dhe aleat\u00eb, por edhe avion\u00eb dhe helikopter\u00eb q\u00eb p\u00ebrpiqen t\u00eb ulen n\u00eb \u00e7atit\u00eb e fundit t\u00eb lira t\u00eb mbetura. Ka pasur nj\u00eb neglizhenc\u00eb t\u00eb pabesueshme. Por nd\u00ebrkoh\u00eb ka nj\u00eb faj tjet\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Q\u00eb \u00ebsht\u00eb?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00ebzet vjet m\u00eb par\u00eb, Shtetet e Bashkuara i k\u00ebrkuan aleat\u00ebve t\u00eb NATO -s q\u00eb t\u2019i bashkoheshin n\u00eb luft\u00ebn n\u00eb Afganistan. Amerikan\u00ebt vendos\u00ebn vet\u00eb q\u00eb t\u00eb largohen nga Afganistani, pa<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">asnj\u00eb njoftim paraprak apo diskutim me evropian\u00ebt, kanadez\u00ebt, britanik\u00ebt. Nuk pati asnj\u00eb koordinim shum\u00ebpal\u00ebsh p\u00ebr menaxhimin e flukseve t\u00eb refugjat\u00ebve. Dhe nuk po flas vet\u00ebm p\u00ebr aleat\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Po p\u00ebr cil\u00ebt?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kin\u00ebn. Pekini \u00ebsht\u00eb i tmerruar nga pasja e nj\u00eb shteti fqinj t\u00eb d\u00ebshtuar, q\u00eb ka r\u00ebn\u00eb n\u00eb duart e nj\u00eb grupi ekstremist\u00ebsh, t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb nisin drejt tij nj\u00eb fluks t\u00eb madh refugjat\u00ebsh. Paraprakisht Shtetet e Bashkuara duhej t\u00eb bisedonin me qeverin\u00eb kineze, t\u00eb d\u00ebrgonin ndihma humanitare dhe paqeruajt\u00ebs, t\u00eb garantonin mb\u00ebshtetje ajrore dhe dron\u00eb, dhe t\u00eb ndanin me autoritetet afgane informacionet e sh\u00ebrbimeve sekrete. Kjo nuk ndodhi n\u00eb asnj\u00eb rast. Dhe tani kinez\u00ebt nuk do t\u00eb marrin p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e tyre n\u00eb kriz\u00ebn q\u00eb do t\u00eb pasoj\u00eb grushtin e shtetit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>A do t\u00eb bjer\u00eb faji mbi Joe Biden?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"275\" height=\"183\" src=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/images-1-3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4766\" srcset=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/images-1-3.jpg 275w, https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/images-1-3-263x175.jpg 263w\" sizes=\"auto, (max-width: 275px) 100vw, 275px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nuk \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb t\u00eb drejtohet gishti i akuz\u00ebs vet\u00ebm tek ai. Kjo luft\u00eb filloi nga George W.Bush dhe pas harxhimit t\u00eb1 trilion\u00eb dollar\u00ebve dhe 100 mij\u00eb burrave t\u00eb d\u00ebrguar n\u00eb terren, asnj\u00ebra nga 4 administratat nuk mund t\u00eb mburret me rezultatet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Obama shtoi trupat n\u00eb terren dhe d\u00ebshtoi n\u00eb bisedimet me Taleban\u00ebt.  Dhe tani nj\u00eb vendim fillimisht popullor, rrezikon q\u00eb t\u00eb zem\u00ebroj\u00eb opinionin publik amerikan, q\u00eb \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb i ndar\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb ndarjeve politike.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cil\u00ebt jan\u00eb fituesit n\u00eb k\u00ebt\u00eb kaos?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pakistani \u00ebsht\u00eb i vetmi vend q\u00eb mund t\u00eb pretendoj\u00eb fitoren. Pasi \u00ebsht\u00eb vendi q\u00eb ka pasur historikisht marr\u00ebdh\u00ebnie m\u00eb t\u00eb forta me Taleban\u00ebt. Por edhe p\u00ebr ta festa nuk do t\u00eb zgjas\u00eb shum\u00eb. Destabiliteti rajonal nuk do t\u00eb ndihmoj\u00eb as Islamabadin, q\u00eb do t\u00eb detyrohet t\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb val\u00eb t\u00eb re radikalizmi brenda kufijve t\u00eb tij.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"275\" height=\"183\" src=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/download-6-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4767\" srcset=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/download-6-2.jpg 275w, https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/download-6-2-263x175.jpg 263w\" sizes=\"auto, (max-width: 275px) 100vw, 275px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Po Rusia?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rus\u00ebt do t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb me qeverin\u00eb tranzitore si dhe me udh\u00ebheqjen e re talebane. P\u00ebr Mosk\u00ebn dob\u00ebsia e treguar nga Shtetet e Bashkuara \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zhvillim shum\u00eb i mir\u00eb. Por kjo situat\u00eb nuk ka ndonj\u00eb fitues t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, pasi askujt nuk i p\u00eblqen t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb vend fqinj q\u00eb zhytet n\u00eb kaos.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Taliban\u00ebt nuk jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb qeverisin nj\u00eb vend si Afganistani. Shum\u00eb shpejt fuqit\u00eb lokale do t\u00eb rifitojn\u00eb pushtetin e tyre, dhe pjesa m\u00eb e madhe e veriut t\u00eb vendit do t\u00eb rikthehet n\u00eb duart e komandant\u00ebve lokal\u00eb t\u00eb luft\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por largimi kaotik i SHBA-s\u00eb nga Afganistani d\u00ebrgon nj\u00eb mesazh. N\u00ebse Taleban\u00ebt munden t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb Kabul, pse t\u00eb mos munden kinez\u00ebt t\u00eb dep\u00ebrtojn\u00eb n\u00eb Tajvan?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Un\u00eb nuk mendoj se Kina po planifikon tani p\u00ebr tani nj\u00eb pushtim ushtarak t\u00eb ishullit. Sigurisht q\u00eb diplomacia e \u201cujq\u00ebrve luft\u00ebtar\u00eb\u201d, do t\u00eb nis\u00eb ta pikturoj\u00eb SHBA-n\u00eb si nj\u00eb fuqi t\u00eb pabesueshme, n\u00eb r\u00ebnie, dhe t\u00eb paaft\u00eb p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebhequr bashk\u00ebsin\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, me synim lart\u00ebsimin e modelit kinez. Por nd\u00ebrkaq ka edhe nj\u00eb an\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb medaljes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cila<\/strong>?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qeveria kineze ka shpenzuar shum\u00eb para p\u00ebr t\u00eb financuar Taleban\u00ebt. Ajo d\u00ebshiron q\u00eb t\u00eb shfryt\u00ebzoj\u00eb disa burime natyrore t\u00eb k\u00ebtij vendi. Por deri m\u00eb tani ka pasur rezultate t\u00eb dob\u00ebta. Dhe Pekini e pagoi koston e terrorizmit xhihadist pran\u00eb Taleban\u00ebve:Sulmi i fundit vrau 9 njer\u00ebz n\u00eb Pakistan. Prandaj e theksoj se nga kjo luft\u00eb nuk fiton askush.\/ Formiche.net<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr \u201cFormiche.net\u201d, politologu i njohur amerikan, nj\u00ebherazi themeluesi i think tankut \u201cEurasia Group\u201d, Ian Bremmer,thot\u00eb se largimi nga Afganistani, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb turp komb\u00ebtar p\u00ebr Shtetet e Bashkuara.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4769,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[7,33],"tags":[],"class_list":["post-4765","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analiza","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4765"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4770,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4765\/revisions\/4770"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}