{"id":9664,"date":"2021-12-02T09:33:46","date_gmt":"2021-12-02T08:33:46","guid":{"rendered":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/?p=9664"},"modified":"2021-12-02T09:34:39","modified_gmt":"2021-12-02T08:34:39","slug":"ku-ndodhet-historia-mbreti-agron-ne-e-mbreteresha-teuta-ne-prishtine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/ku-ndodhet-historia-mbreti-agron-ne-e-mbreteresha-teuta-ne-prishtine\/","title":{"rendered":"Ku ndodhet historia?\/ Mbreti Agron n\u00eb Tiran\u00eb e mbret\u00ebresha Teuta n\u00eb Prishtin\u00eb"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga Fahri Xharra<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u00eb ndezim nj\u00eb qiri p\u00ebr Historin\u00eb ton\u00eb . T`a ndricojm\u00eb at\u00eb. \u2013 Jani Tane.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"720\" height=\"960\" src=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/031b5747-6b58-4650-9072-a979d65744bc.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9665\" srcset=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/031b5747-6b58-4650-9072-a979d65744bc.jpg 720w, https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/031b5747-6b58-4650-9072-a979d65744bc-225x300.jpg 225w, https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/031b5747-6b58-4650-9072-a979d65744bc-585x780.jpg 585w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Historia njer\u00ebzore n\u00eb Shqip\u00ebri, fillon n\u00eb periudh\u00ebn paleolitike, af\u00ebrsisht nga 100,000 n\u00eb 10,000 p.e.s. Mjetet e pun\u00ebs t\u00eb gjetura bashk\u00eb me ato t\u00eb detit Jon, tregojn\u00eb se nj\u00eb qytet\u00ebrimi i lasht\u00eb ka ekzistuar pran\u00eb Tiran\u00ebs, n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e malit t\u00eb Dajtit. N\u00eb koh\u00eb m\u00eb t\u00eb vona, rreth 5000 p.e.s, nj\u00eb vendbanim n\u00eb zon\u00ebn bregdetare jugore, ka l\u00ebn\u00eb mbetje kasollesh, en\u00eb prej argjile dhe mjete pune. Qytet\u00ebrimi i njohur si Vendbanimi i Cakranit ka l\u00ebn\u00eb gjithashtu vazo t\u00eb zbukuruara me motive t\u00eb pikturuara me qenie njer\u00ebzore. K\u00ebta njer\u00ebz ishin ilir\u00ebt e lasht\u00eb, nj\u00eb grup i lir\u00eb fisesh t\u00eb Mesdheut, t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb paraardh\u00ebsit t\u00eb popujve t\u00eb Rom\u00ebs dhe Greqis\u00eb klasike. (Marylee Knowlton: Shqiptar\u00ebt pasardh\u00ebs t\u00eb ilir\u00ebve t\u00eb lasht\u00eb)<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"526\" height=\"586\" src=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/6df32df6-2a45-474b-9de1-f4e3043fa2e5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9666\" srcset=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/6df32df6-2a45-474b-9de1-f4e3043fa2e5.jpg 526w, https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/6df32df6-2a45-474b-9de1-f4e3043fa2e5-269x300.jpg 269w\" sizes=\"auto, (max-width: 526px) 100vw, 526px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kurse k\u00ebte studim n\u00eb vazhd\u00ebn e studimeve p\u00ebr ne dhe paraardh\u00ebsit ton\u00eb ilir\u00ebt nga Manja Radulovi\u00e7 (1936-), Kryetare e Keshillit Muzikor te ASHA Malit t\u00eb Zi, si dhe an\u00ebtare e Amz\u00ebs s\u00eb Malit t\u00eb Zi , e cila n\u00eb librin e saj \u201dInstrumentet Muzikore Ilire\u201d shkruan: \u201cFiset Ilire, n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e sotme t\u00eb Malit t\u00eb Zi \u2013 Labeatet, Dokleatet, Enhelejt, Ardejt, Autariatet se bashku me fiset tjera Dalmate n\u00eb veri dhe t\u00eb ato t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Jug, ia arrijn\u00eb q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb shek.V (pr.k ) t\u00eb formojn\u00eb deri m\u00eb at\u00ebher\u00eb organizimin m\u00eb t\u00eb zvilluar shtetror Ilir. Mbret\u00ebria Ilire (Illyricum Regnum), b\u00ebhet faktori politik m\u00eb i madh i koh\u00ebs n\u00eb k\u00ebto an\u00eb, e posqerisht n\u00eb gjysm\u00ebn e shekullit t\u00eb 3-t\u00eb (pr.k.) ku n\u00eb fron hypi Mbreti Agroni, fytyra m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb mesin e 15 mbret\u00ebrve Ilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kurse Mbret\u00ebresha Teuta, gruaje e dyt\u00eb e Mbretit Agron, ruhet si emri m\u00eb i sh\u00ebnuar i historis\u00eb s\u00eb Ilir\u00ebve. T\u00eb gjitha k\u00ebto i v\u00ebrtetojn\u00eb varret Ilire ne vendin Gostilje. Por pasaq\u00ebrisht nekropoli i Budv\u00ebs me nj\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb nj\u00eb mij\u00ebvjecari-gjetja e p\u00ebrkrenares Ilire t\u00eb shek. VI ose V (pr.k.) deri te stolit\u00eb e luksit t\u00eb arit q\u00eb e spjegojn\u00eb civilizimin Ilir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ne, shqiptar\u00ebt a jemi krenar q\u00eb jemi trash\u00ebgimtar\u00eb t\u00eb nj\u00eb kultura t\u00eb gjat\u00eb historike e t\u00eb lasht\u00eb ?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Historija e jone e meshefur e bastardhuar dhe e harruar p\u00ebrdit\u00eb e m\u00eb teper po ndricohet. Duhen p\u00ebrg\u00ebzuar t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb po e japin kontributin e tyre n\u00eb dokumentimin e saj t\u00eb drejt. Nga \u201cTh\u00ebnje p\u00ebr shqiptar\u00ebt\u201d i shk\u00ebputa k\u00ebto: William Power: Shqip\u00ebria, streha e nj\u00eb prej racave m\u00eb t\u00eb vjetra, m\u00eb t\u00eb pastra e m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb racave europiane, mund t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb shtet i v\u00ebrtet\u00eb menj\u00ebher\u00eb sa ajo ta d\u00ebshiroj\u00eb ta v\u00ebr\u00eb n\u00eb jet\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Nga William Power (1926)<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga autori Henry Neville Hutchinson (1900), n\u00eb librin: \u201dLiving races of mankind\u201d shkruhet: \u201dAshtu si turqit jan\u00eb t\u00eb ardhurit e fundit n\u00eb trojet e Ballkanit, po ashtu t\u00eb n\u00ebnshtruarit e tyre shqiptar\u00eb, jan\u00eb banor\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr fare t\u00eb atij rajoni, madje pa p\u00ebrjashtuar as Helen\u00ebt. Ata jan\u00eb pasardh\u00ebs t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb popullsis\u00eb iliro-pellazge t\u00eb cil\u00ebt sigurisht q\u00eb paraprin\u00eb ardhjen e grek\u00ebve, dhe duhet t\u00eb konsiderohen si vendasit e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb gadishullit. N\u00eb koh\u00ebt parahistorike zot\u00ebrimet e tyre duket se zgjeroheshin nga Danubi i Ul\u00ebt deri n\u00eb Mesdhe, dhe t\u00eb gjitha grupet rrethuese ishullore.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb: \u201dThe history of the manners and customs of ancient Greece, Volume 1 Autori: James Augustus St. John Botues: R. Bentley, 1842\u201d thuhet: \u201cNuk duhet t\u00eb mohohet se nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e teoris\u00eb s\u00eb m\u00ebsip\u00ebrme \u00ebsht\u00eb e ngritur mbi konkluzione e hamend\u00ebsime. Megjithat\u00eb, ajo mb\u00ebshtet pjes\u00ebrisht n\u00eb fakte, t\u00eb cilat nj\u00eb historian nuk duhet t\u2019i refuzoj\u00eb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Fisi pellazgjik i cili u shfaq m\u00eb s\u00eb pari dhe u b\u00eb i fuqish\u00ebm n\u00eb Epir, nj\u00eb vend q\u00eb nuk ndahet nga Greqia, ishte ai i Kaon\u00ebve, vendbanimi kryesor i t\u00eb cil\u00ebve ishte Himara,2 n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e maleve Keraune. Nj\u00eb studiues i panjohur, p\u00ebr hir t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, i quan ata barbar\u00eb,3 por duke qen\u00eb se n\u00ebp\u00ebrmjet studiuesve m\u00eb autoritar\u00eb, dim\u00eb se ata ishin Pellazg\u00eb, kjo tregon vler\u00ebn e shprehjes s\u00eb shkrimtar\u00ebve t\u00eb m\u00eb vonsh\u00ebm\u2026..Fise t\u00eb tjera t\u00eb njohura si t\u00eb vjetra n\u00eb Epir, dhe t\u00eb gjith\u00eb pellazgjik\u00eb,5 ishin Tesprot\u00ebt, Molos\u00ebt, Perrhebejt dhe Dolop\u00ebt, mal\u00ebsor\u00ebt m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr q\u00eb banonin t\u00eb dy shpatet, lindor dhe per\u00ebndimor, t\u00eb Pindit.6\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">George Rawlinson, ne vitin 1880 ,ne librine tij \u201cNj\u00eb doracak i historis\u00eb s\u00eb vjet\u00ebr\u201d shkruan: \u201cEpiri, vendi m\u00eb i madh pas Thesalis\u00eb, kishte form\u00ebn e nj\u00eb drejtk\u00ebnd\u00ebshi, me nj\u00eb gjat\u00ebsi shtat\u00ebdhjet\u00eb milje nga veriu n\u00eb jug, dhe rreth pes\u00ebdhjet\u00eb e pes\u00eb p\u00ebrmesi. Ai p\u00ebrb\u00ebhej nga nj\u00eb varg malesh t\u00eb larta, deg\u00ebzuar e sp\u00ebrdredhur prej Pindit, me lugina t\u00eb ngushta mes tyre, p\u00ebrgjat\u00eb rrjedhave t\u00eb krojeve t\u00eb shumta. Ndarjet kryesore ishin n\u00eb lindje, Molos\u00ebt; qytete kryesore, Dodona, Ambrakia; n\u00eb veri-per\u00ebndim, Kaonia; qytetet, Finiq, Butrint, Kestria; n\u00eb jug-per\u00ebndim, Tesproti, qytetet, Pandosia, Kasope, dhe n\u00eb koh\u00eb m\u00eb t\u00eb vona, Nikopoli. Epiri, gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb historike, ishte ilir dhe jo grek.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Karakteristikat e Periudh\u00ebs Pellazgjike apo para-Helene:1. Koha e paqes, epoka e art\u00eb e poet\u00ebve. 2. P\u00ebrdorim kryesor i agrikultur\u00ebs.3. Arkitektur\u00eb e madhe dhe ornamente t\u00eb im\u00ebta. 4. Religjion i thjesht\u00eb, pa emra p\u00ebr Per\u00ebndit\u00eb e ve\u00e7anta. 5. Faltore\/Hijerore komb\u00ebtare n\u00eb Dodon\u00eb.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pra, n\u00ebse n\u00eb bot\u00eb flitej e shkruhej drejt p\u00ebr ne, neve nuk na mund\u00ebsohej t\u00eb kishim qasje n\u00eb k\u00ebto shkrime. Arsyet ishin t\u00eb ndryshme, por t\u00eb gjitha me nj\u00eb q\u00ebllim: \u201cshqiptar\u00ebt nuk guxojn\u00eb t\u00eb shkollohen, jan\u00eb raca m\u00eb e zgjuar e Ballkanit dhe n\u00ebse ata e njofin t\u00eb kaluar\u00ebn e tyre, paraqesin rrezik.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mbreti Agron i Iliris\u00eb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vit\u00ebt kalojn\u00eb, koh\u00ebrat ndryshojn\u00eb dhe nj\u00eb rizgjim komb\u00ebtar \u00ebsht\u00eb m\u00eb se i nevojsh\u00ebm. Ne nuk guxojm\u00eb t\u00eb mbesim peng i t\u00eb m\u00ebshefurit t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs p\u00ebr ne. Ne duhet historin\u00eb ton\u00eb ta qesim n\u00eb pozita m\u00eb t\u00eb favorshme, dhe ndricimi i saj me njohjen e saj me pranimin e saj, me mburrjen ton\u00eb p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb, do t\u00eb na b\u00ebnte m\u00eb t\u00eb preferuar nga bota e civilizuar, dhe n\u00eb t\u00eb njejt\u00ebn koh\u00eb do t<code>i thyenim hund\u00ebt e fqnj\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt na kan\u00eb pruar n\u00eb k\u00ebt\u00eb gjendje t\u00eb alivanosj\u00ebs kolektive shqiptare. Si t<\/code>ia b\u00ebjm\u00eb?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb pallat, apo muze , apo k\u00ebshtjell\u00eb, apo vend \u2013 t\u00eb rikujtimit historik p\u00ebr Ilir\u00ebt t\u00eb nd\u00ebrtohej n\u00eb Tiran\u00eb, me emrin e mbretit Agron; nd\u00ebrsa nj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb Prishtin\u00eb me emrin e Mbret\u00ebresh\u00ebs Teuta. Me k\u00ebto dy fortifikata, do t\u00eb forconim pozit\u00ebn ton\u00eb t\u00eb trash\u00ebguar historike. Me k\u00ebto do ta bindim Europ\u00ebn dhe Bot\u00ebn e civilizuar se me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb e pranojm\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn ton\u00eb, rr\u00ebnjet tona.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Duke u nisur nga vet\u00ebvetja t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb shqiptar\u00eb, p\u00ebrveq disave q\u00eb vet\u00ebm flasin shqip. Por edhe ata n\u00eb fund t\u00eb fundit jan\u00eb shqiptar\u00eb. S`kan\u00eb ku shkojn\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb shqiptar\u00eb. T\u00eb gjith\u00eb jetojm\u00eb n\u00eb shtetet tona shqiptare, t\u00eb udh\u00ebhequr nga shqiptar\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u00eb pari pjekuria shqiptare do t\u00eb v\u00ebrtetohej, pastaj do ia kalonin historikisht t\u00eb gjitha institucioneve shtet\u00ebrore n\u00eb t\u00eb dy shtetet shqiptare dhe s\u00eb treti do i kopnin t\u00eb gjith\u00eb ndjellakqijt\u00eb e kombit si dhe t\u00eb gjith\u00eb armiqt\u00eb e hapur dhe t\u00eb m\u00ebshefur t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb Kosov\u00ebs s\u00eb re. Me k\u00ebte, komuniteti musliman shqiptar\u00eb do ta kalonte provimin historik duke paraqitur veten se jan\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e pandar\u00eb e k\u00ebtij kombi, dhe se do t\u00eb dukumentonin se edhe ata mendojn\u00eb dhe veprojn\u00eb shqip.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nga q\u00eb pam\u00eb m\u00eb lart\u00eb, t\u00eb huajt\u00eb e ndersh\u00ebm, shkenca e v\u00ebrtet\u00eb na e sqaron historin\u00eb ton\u00eb, rr\u00ebnj\u00ebt tona.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/04d52321-8af7-440b-9bf0-e540db813fa1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9667\" width=\"654\" height=\"397\"\/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Fahri Xharra T\u00eb ndezim nj\u00eb qiri p\u00ebr Historin\u00eb ton\u00eb . T`a ndricojm\u00eb at\u00eb. \u2013 Jani Tane. Historia njer\u00ebzore n\u00eb Shqip\u00ebri, fillon n\u00eb periudh\u00ebn paleolitike, af\u00ebrsisht nga 100,000 n\u00eb 10,000&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9665,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-9664","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9664"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9670,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9664\/revisions\/9670"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9665"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}