{"id":9672,"date":"2021-12-02T09:45:43","date_gmt":"2021-12-02T08:45:43","guid":{"rendered":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/?p=9672"},"modified":"2021-12-02T09:45:44","modified_gmt":"2021-12-02T08:45:44","slug":"investimet-e-be-se-porta-globale-i-kundervihet-kines","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/investimet-e-be-se-porta-globale-i-kundervihet-kines\/","title":{"rendered":"Investimet e BE-s\u00eb\/ \u2018\u2019Porta globale\u2019\u2019 i kund\u00ebrvihet Kin\u00ebs"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb nism\u00ebs \u2018\u2019Porta globale\u2019\u2019 Bashkimi Evropian do t\u00eb investoj\u00eb rreth 300 miliard\u00eb euro n\u00eb infrastruktur\u00eb dhe projekte t\u00eb tjera.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sip\u00ebrmarrja e re e bllokut 27-an\u00ebtar\u00ebsh shihet si konkurrenc\u00eb ndaj nism\u00ebs s\u00eb ngjashme kineze, Brezi dhe Rruga (BRI).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dokumenti i Komisionit Evropian, i publikuar m\u00eb 1 dhjetor, p\u00ebrshkruan planet e Brukselit \u201cp\u00ebr t\u00eb forcuar rrjetet digjitale, t\u00eb transportit dhe energjis\u00eb\u201d n\u00eb bot\u00eb, si dhe p\u00ebr t\u00eb investuar n\u00eb \u201cprojekte q\u00eb mund t\u00eb realizohen me standarde t\u00eb larta, qeverisje t\u00eb mir\u00eb dhe transparenc\u00eb\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nisma synon t\u00eb mobilizoj\u00eb nj\u00eb shum\u00eb prej 300 miliard\u00eb eurosh, q\u00eb do t\u00eb investohen deri n\u00eb vitin 2027.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nisma do t\u00eb fokusohet n\u00eb nd\u00ebrtimin e projekteve t\u00eb tilla si kabllot me fibra optike, korridoret e transportit dhe \u201clinjat e pastra t\u00eb transmetimit t\u00eb energjis\u00eb\u201d, q\u00eb, si\u00e7 thuhet, do t\u00eb ofrojn\u00eb \u201cinvestime t\u00ebrheq\u00ebse dhe kushte t\u00eb volitshme p\u00ebr biznesin, konvergjenc\u00eb rregullatore [standardizim], integrim t\u00eb zinxhirit t\u00eb furnizimeve dhe sh\u00ebrbime financiare\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Planet e BE-s\u00eb vijn\u00eb n\u00eb koh\u00ebn kur shum\u00eb shtete per\u00ebndimore jan\u00eb duke b\u00ebr\u00eb p\u00ebrpjekje q\u00eb t\u00eb luajn\u00eb rol m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb financimin e infrastruktur\u00ebs n\u00eb bot\u00ebn n\u00eb zhvillim dhe, n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, t\u00eb zmbrapsin nism\u00ebn BRI.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">BRI, prejse \u00ebsht\u00eb lancuar n\u00eb vitin 2013, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb mjet i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i Pekinit p\u00ebr t\u00eb zgjeruar ndikimin e tij.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00ebn mask\u00ebn e BRI-s\u00eb, Kina ka kanalizuar qindra miliarda dollar\u00eb n\u00eb infrastruktur\u00ebn e huaj \u2013 nga Amerika Latine deri n\u00eb Afrik\u00eb dhe Azin\u00eb Qendrore.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Planet e BE-s\u00eb nuk e p\u00ebrmendin me em\u00ebr BRI-n\u00eb, projektin q\u00eb mban n\u00ebnshkrimin e presidentin kinez, Xi Jinping.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Megjithat\u00eb, Porta Globale \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshtatur si nj\u00eb program alternativ, i cili, si\u00e7 thuhet n\u00eb dokument, do t\u00eb fokusohet n\u00eb financime \u201ct\u00eb bazuara n\u00eb vlera\u201d dhe do t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb konkurrenc\u00eb t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb hapur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPorta Globale do t\u00eb investoj\u00eb n\u00eb stabilitetin dhe bashk\u00ebpunimin nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe do t\u00eb demonstroj\u00eb sesi vlerat demokratike ofrojn\u00eb siguri dhe drejt\u00ebsi, q\u00ebndrueshm\u00ebri p\u00ebr partner\u00ebt dhe p\u00ebrfitime afatgjata p\u00ebr njer\u00ebzit n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn\u201d, thuhet n\u00eb dokument.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">P\u00ebrgjigje ndaj BRI-s\u00eb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I nisur me buj\u00eb t\u00eb madhe nga Xi, BRI \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur nga organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe m\u00eb shum\u00eb se 150 vende \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb shum\u00eb n\u00eb Per\u00ebndim. BRI investon n\u00eb porte, tubacione, teknologji digjitale, kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor dhe energji t\u00eb gjelb\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBrukseli po p\u00ebrpiqet t\u00eb diferencohet nga ajo q\u00eb ofron Kina\u201d, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb Jonathan Hillman, drejtor i Projektit t\u00eb Rilidhjes s\u00eb Azis\u00eb n\u00eb Qendr\u00ebn p\u00ebr Studime Strategjike dhe Nd\u00ebrkomb\u00ebtare (CSIS).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cKur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje mjedisore, transparenc\u00eb dhe q\u00ebndrueshm\u00ebri, BE-ja ka nj\u00eb mark\u00eb t\u00eb fort\u00eb dhe t\u00ebrheq\u00ebse, t\u00eb cil\u00ebn mund ta shfryt\u00ebzoj\u00eb\u201d, thot\u00eb Hillman.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">BRI, viteve t\u00eb fundit, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrballur me shum\u00eb pyetje p\u00ebr vler\u00ebn komerciale dhe transparenc\u00ebn e projekteve t\u00eb tij. Kjo ka rritur shqet\u00ebsimet se iniciativa \u00ebsht\u00eb mjet p\u00ebr shtrirjen e kontrollit kinez.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Projektet e mb\u00ebshtetura nga Pekini n\u00eb Hungari kan\u00eb hasur n\u00eb reagime publike, p\u00ebr shkak t\u00eb dyshimeve p\u00ebr korrupsion dhe munges\u00eb transparence n\u00eb detajet e huamarrjes.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00ebto projekte p\u00ebrfshijn\u00eb nj\u00eb universitet kinez n\u00eb Budapest, i financuar nga nj\u00eb hua prej 1.5 miliard dollar\u00ebsh, dhe nj\u00eb hekurudh\u00eb q\u00eb lidh Budapestin me Beogradin, e financuar me 1.9 miliard dollar\u00eb hua.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u00eb Ballkan, projektet kineze jan\u00eb kritikuar p\u00ebr d\u00ebmtimin e mjedisit dhe praktika t\u00eb dob\u00ebta pune. Disa, t\u00eb tilla si nj\u00eb autostrad\u00eb n\u00eb Mal t\u00eb Zi, kan\u00eb shkaktuar probleme rreth borxhit t\u00eb dh\u00ebn\u00eb nga Kina.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Plani i BE-s\u00eb synon gjithashtu q\u00eb t\u00eb fokusohet n\u00eb investime n\u00eb fushat e digjitalizimit, sh\u00ebndetit, klim\u00ebs, energjis\u00eb dhe transportit.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBRI ka rritur rreziqet dhe i ka b\u00ebr\u00eb politik\u00ebb\u00ebr\u00ebsit per\u00ebndimor\u00eb m\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr pasojat strategjike t\u00eb mosp\u00ebrfshirjes n\u00eb infrastruktur\u00eb\u201d, thot\u00eb Hillman.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPekini, p\u00ebrmes gabimeve t\u00eb veta, ka krijuar gjithashtu mund\u00ebsi p\u00ebr alternativa m\u00eb cil\u00ebsore. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohet ekzistenca e Port\u00ebs Globale n\u00ebse nuk do t\u00eb ishte BRI\u201d, shton ai.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Plani evropian synon t\u00eb p\u00ebrafrohet edhe me planet e tjera t\u00eb infrastruktur\u00ebs, t\u00eb miratuara n\u00eb samitin e grupit t\u00eb vendeve m\u00eb t\u00eb industrializuara, G7, n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, n\u00eb qershor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por, pengesa m\u00eb e madhe do t\u00eb jet\u00eb m\u00ebnyra sesi Brukseli dhe partner\u00ebt e tij mund t\u2019i p\u00ebrdorin muskujt financiar\u00eb p\u00ebr t\u2019iu b\u00ebr\u00eb rival\u00eb Pekinit n\u00eb investimet n\u00eb infrastruktur\u00eb, thot\u00eb p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb Andreea Brinza, n\u00ebnkryetare e Institutit rumun p\u00ebr Studimin e Azi-Paq\u00ebsorit (RISAP).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPengesa m\u00eb e madhe mund t\u00eb jet\u00eb kostoja e zbatimit t\u00eb projekteve [me standarde t\u00eb larta]\u201d, thot\u00eb ajo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cVendet n\u00eb zhvillim kan\u00eb nevoj\u00eb v\u00ebrtet p\u00ebr infrastruktur\u00eb, por n\u00ebse \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e shtrenjt\u00eb, ato nuk mund ta p\u00ebrballojn\u00eb at\u00eb\u201d, shton Brinza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shtetet e Bashkuara, Evropa, Japonia dhe t\u00eb tjerat e kan\u00eb kaluar shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr Kin\u00ebn, p\u00ebr sa u p\u00ebrket financimeve n\u00eb vitet e fundit, pasi ritmi i investimeve p\u00ebrmes BRI-s\u00eb \u00ebsht\u00eb ngadal\u00ebsuar q\u00ebkur ka arritur kulmin n\u00eb vitin 2017.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cSfida m\u00eb e madhe e BE-s\u00eb do t\u00eb jet\u00eb gjetja e kombinimit t\u00eb p\u00ebrsosur t\u00eb infrastruktur\u00ebs cil\u00ebsore dhe \u00e7mimeve t\u00eb p\u00ebrballueshme\u201d, thot\u00eb Brinza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb nism\u00ebs \u2018\u2019Porta globale\u2019\u2019 Bashkimi Evropian do t\u00eb investoj\u00eb rreth 300 miliard\u00eb euro n\u00eb infrastruktur\u00eb dhe projekte t\u00eb tjera. Sip\u00ebrmarrja e re e bllokut 27-an\u00ebtar\u00ebsh shihet si konkurrenc\u00eb&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9673,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"cybocfi_hide_featured_image":"","footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-9672","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualitet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9672"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9674,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9672\/revisions\/9674"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9673"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/parleralbania.com\/site\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}